169. God in aksie.

[Johannes 11]

Wat is ‘n wonderwerk? Dit is ‘n gebeurtenis in die lewe van ‘n mens wat net in bonatuurlike terme beskryf kan word. Die amptelike definisie beklemtoon die misterieuse aspek van ‘n hoogs onwaarskynlike of buitengewone verskynsel.

‘n Wonderwerk is ‘n verrassende en welkome uitkoms wat nie met natuurlike of wetenskaplike wette verduidelik kan word nie en daarom  as die werk van ‘n goddellike wese beskou word.

Dit is verrassend en welkom, ‘n positiewe uitkoms. Dit is die teenoorgestelde van die krisis of omstandighede wat aanleiding gegee het tot die noodsaaklikheid van die wonderwerk. DIt is met ander woorde die onverduidelikbare uitkoms uit ‘n katestrofiese, harverskeurende situasie.

‘n Wonderwerk is God in aksie. Dit is ons liefdevolle Vader, almagtige Skepper-God, wat intree en die onmoontlike vir ons doen, tot ons voordeel. ‘n Wonderwerk is ‘n welkome verligting waar menslike verligting nie moontlik was nie.

Wonderwerke is antwoord op gebed.

God is ‘n misterie wat in die onsienlike realm bestaan. Hoe sal ons Hom vind en Hom in aksie “sien”? God is die God van sy mense. Hy is aktief in Sy gemeenskap. Dit is Sy werk in en om die mense waarin ons Hom “sien”.

William Barclay verduidelik hoe ‘n rabbi die teks van Deuternonomium 13:4 uitlê. Die Skrif stel dit so:

Jy moet getrou bly aan die Here jou God en Hom eer, jy moet sy gebooie gehoorsaam en na sy bevele luister, jy moet Hom dien en aanhang.

Om die Here aan te hang is om te doen wat Hy doen. Hy werk onder die armes (Genesis 3:21), Hy besoek die siekes (Genesis 18:1), Hy troos die treurendes (Genesis 25:11), Hy begrawe die dooies (Deuteronomium 34:6). In al hierdie dinge vind ons ons eie rol in die gemeenskap, deur te doen wat Jesus doen.

In hierdie gedeelte van Johannes 11:17-27 ontmoet ons die huishouding van Jesus se vriende in Betanië. Marta tree volgens  haar karakter wat ons al ontmoet het, op (Lukas 10:38-42).  Sy hou van aksie. Maria sit stil. Marta hardloop Jesus tegemoet en praat haar hart oor haar lippe. Sy spreek haar verwyt teenoor Jesus uit en tog haar geloof, hoewel sy teleurgesteld is.

Here, as U hier was sou my broer nie gesterwe het nie.

In haar woorde vra sy Jesus waarom Hy so laat is. As Hy gekom het toe sy die boodskap gestuur het, sou haar broer gelewe het. Tog is daar geloof in haar woorde dat God sal doen wat Jesus vra.

Marta noem die algemene opstanding in die laaste dae. Dit is heel belangrike woorde van Marta.

Een van die merkwaardige dinge in die Bybel is dat die Ou Testament se geloofshelde nie werklik in die lewe na die dood geglo het nie. Hulle het geglo dat almal, gelowig of nie, na die doderyk gaan wat hulle Sheol of Hades genoem het. Die doderyk word soms verkeerdelik methelvertaal, maar dit was nie ‘n plek van marteling nie, eerder ‘n skaduland van blote bestaan, vreugdeloos en kragteloos, amper spookagtig. (Psalms 6:5; 30:9)

Hiskia treur oor die profesie dat hy sal sterwe en sê:

In die doderyk kan niemand U loof nie, geeneen wat dood is, kan U prys nie; niemand in die graf dink aan u trou nie!  (Jesaja 38:18)

In die Psalms (16:9-11 en 73:23-24) wil die Psalmis glo dat nie eers die dood hom van God kan skei nie. Hierdie ewige hoop vind ons in Job. In sy smart en siekte roep Job uit:

MAAR ek, ek weet: My Verlosser leef; en Hy sal as laaste oor die stof opstaan.

En nadat hulle so my vel afgeskeur het, sal ek nogtans uit my vlees God aanskou; (Job 19:25,26, OAB)

In die tyd van Jesus, het die Sadduseërs nie in die lewe na die dood geglo nie, maar die Fariseërs en die meerderheid van die Jode het wel.  Die dooies het God gesien en is nie eers dooiesgenoem nie, maar die lewendesom dat hulle by God was.

Dit is na hierdie geloof wat Marta uitreik.

Jesus antwoord haar met een van die mees lewegewende EK IS-uitsprake.

Ek is die Opstanding en die Lewe.

Ons geloof in Hom gee lewe en Sy lewe maak geen voorsiening vir dood in enige vorm nie – geestelik, fisies of op sielsvlak.

Not even a lifetime’s thinking will reveal the full meaning of this; but we must try to grasp as much of it as we can.[William Barclay]

Daar is lewe na die fisiese dood op aarde. Die dood is nie die einde nie. Die dood is slegs ‘n deur na die onsienlike.

Die fisiese dood is die sonsopkoms, die dagbreek van die Ewigheid.

Dit was die gewoonte, veral vir vroue, om die graf te besoek en daar te treur op elke moontlike geleentheid vir ‘n week na die begrafnis. Maria se groet aan Jesus was presies dieselfde as Marta s’n.

‘n Mens moet in gedagte hou dat dit nie ‘n sagte ween en traan wegpik geleentheid is nie. Dit was meer ‘n histeriese weeklaag en skreeuende uitroepe van hartverskeurende rou. Vir die Jode was so ‘n onbevange gehuil ‘n teken van eer aan die dooie.

Jesus is diep geraak. Die woord wat gebruik word is: embrimasthai.

Die woord word drie maal op ander plekke in die Nuwe Testament gebruik. Dit beteken om ‘n streng opdrag te gee, of ‘n skerp vermaning uit te spreek.

Hoekom was Jesus kwaad?  Daar word bespiegel dat Jesus bewus was van die voorgee en vals, opgewerkte hartseer van die mense. In die gewone Grieks beteken embrimasthai ‘n perd wat snork. So ‘n diep emosie het in Jesus geroer dat Hy ‘n kreun laat hoor het.

Hierdie is ‘n wonder van Jesus se lewe en die wyse waarop die Evangelieskrywers dit beskryf, is merkwaardig. Jesus was so betrokke by die mense dat Sy emosie geraak is.

Johannes skryf hierdie Evangelie sodat ons die denke van God in Jesus kan sien.Vir die Grieke was een van die belangrikste kenmerke van ‘n god dat hy totaal bo emosies was en geen gevoel kon ervaar of uitleef nie.

Emosie is die gevolg van ons reaksie op mense en omstandighede. Dit beteken dat iets buite onsself beheer oor ons kry. Niemand kan beheer oor ‘n god hênie, daarom moet ‘n god of opperwese geen emosie toon of ervaar nie en heeltemal bo dit wees.

Die Grieke het in ‘n passielose, neutrale, geïsoleerde opperwese aangehang.

 Wat ‘n wonder-beeld het Jesus geleef! God is betrokke, aangeraak. God het lief. Hy gee om. Hy is diep geraak in jou hartseer omdat Sy liefde vir jou Hom na jou toe trek met ‘n onvoorwaardelike betrokkenheid om beter te maak, gesond te maak en uit te red.

Die gewone graf in Palestina was ‘n spelonk-tipe opening uit rots gekap. Die liggaam is in linne toegedraai. Die kop is apart toegedraai. Voor die opening was daar ‘n groef in die grond waarin ‘n groot klip gerol is om die graf toe te maak.

Jesus vra dat hulle die steen moet wegrol. Marta het sekerlike gedink dat Jesus sy vriend ‘n laaste maal wil sien, maar sy het nie gedink dis ‘n goeie idee nie. Lasarus was al vier dae in die graf en in daardie hitte het die liggaam heel moontlik al begin ontbind. Daar het ‘n bygeloof bestaan dat die siel van ‘n dooie mens drie dae om die graf vertoef om dalk weer in die liggaam in te gaan, maar na drie dae finaal vertrek. Na vier dae was die gesig ook sekerlik nie meer herkenbaar nie.

Jesus spreek die opdrag waarteen selfs die dood geen mag het nie.

Lasarus kom uit!Dit was sekerlik nogal ‘n gesig om die toegedraaide figuur uit die graf te sien struikel. Jesus moet vir die mense sêom hom los te maak. Almal het sekerlik versteend gestaan en staar, te bang om te beweeg.

Die oomblik wat Jesus die woorde gespreek het, het die krag van God deur Hom gevloei. Die wonderwerk was tot eer van God, net soos in Elia se gebed:

 Antwoord my, Here, antwoord my tog dat hierdie volk kan besef dat U, Here, God is, en dat dit U is wat hulle harte weer tot U bekeer.”(1 Konings 18:37)

In die ander drie Evangelies is daar stories oor die mense wat uit die dood opgewek is. Jaïrus se dogtertjie (Matteus 9:18-26; Markus 5:21-43; Lukas 8:40-56) en die weduwee van Naïn (Lukas 7:11-16). In beide gevalle het Jesus hulle opgewek kort na hulle dood verklaar is. In die warm klimaat van Palestina het begrafnisse vinnig op dood gevolg en somtyds het mense in die graf uit ‘n koma wakker geword. Die mense is dalk deur Jesus van ‘n wrede dood in ‘n graf gered. Argeologiese opgrawings het bewyse van mense wat van binne af uit ‘n graf wou kom.

Daar was egter geen ander geval van ‘n persoon wat vier dae dood was en toe weer lewe nie.

Die Sanhedrin is bymekaar geroep om die geval te bespreek. Die wonderwerk van Lasarus se opwekking het hulle gedwing om drasties op te tree.

Die Sanhedrin was beide Fariseërs en Sadduseërs. Die Fariseërs was nie polities nie. Hulle het die Wet van Moses geleef as voorbeeld vir die ander mense. Die Sadduseërs was polities. Hulle was welvarend en het geleef soos die aristokrasie. Hulle lewenswyse moes natuurlik ten alle koste beskerm word en daarom het hulle met Rome saamgewerk. Die Sadduseërs het die praatwerk in die Sanhedrin gedoen.

Hulle was berug vir hulle ongeskiktheid en beledigings. Hulle houding het in sterke kontras met die optrede en woorde van Jesus gestaan.

Jesus was ‘n wesenlike bedreiging vir hulle rykdom en status. Sy volgelinge kon onrus veroorsaak en Rome was wreed ongeduldig met opstande en sou die Sadduseërs blameer. Die vraag of Jesus die waarheid praat en werklik van God gestuur is, was nie eers ter sake nie.

‘n Mens kan sy eie karakter bo die wil van God verhef.

Die geskiedenis bewys die dramatiese ironie. Die Sadduseërs wou van Jesus ontslae raak om hulle mag te behou, maar 70nC het die Romeine genoeg gehad van die onrustige, moeilik-beheerbare Palestina en Jerusalem met die grond gelyk gemaak net soos Jesus voorspel het. Sou dinge nie anders uitgedraai het as hulle Jesus aanvaar het nie?

Kajafas, die Hoë Priester, maak hierdie ironiese stelling:

… dat dit tot julle voordeel is dat een man vir die volk sterwe en nie die hele nasie verlore gaan nie.”

Die Hoë Priester moes God namens die volk nader. Moses het die raad aan Joshua gegee (Numeri 27:18-21)

God praat soms deur mense wat onbewus is van die groter impak van hulle woorde – soos in hierdie geval.

Jesus het inderdaad vir die hele volk gesterf.

Teen hierdie tyd het mense al begin aankom vir die Paasfees in Jerusalem. Die Jode moes seremonieel rein wees vir die Fees en kon daarom nie aan ‘n lyk vat nie.

‘n Mens kan jou net die gepraat voorstel. Die mense het geweet wat aangaan. Hulle het altyd belanggestel in iemand wat die owerhede met durf teenstaan. Dit was ‘n kwessie van lewe en dood.

Die gevolgtrekking van die gepraat was dat Jesus onder geen omstandighede in Jerusalem sal wees nie. Dit was onmoontlik om die Joodse leiers en die Romeinse owerhede te konfronteer.

Maar…hulle het Jesus onderskat. Niks op aarde sou Hom stop. Hy het openlik Jerusalem binnegekom in ‘n triomfantelike prosessie met al die aandag op Hom. Hy het bewys Hy het die dood oorwin.

Die slegste scenario kon Hom nie keer nie.

 

 

 

 

 

168. Dood, wie is nou bang vir jou?

[Johannes 11]

Dit is nou maar die een sekerheid van die lewe. Dood volg op lewe op aarde. Sedert die eerste mens en dier begin asemhaal het, was die dood ‘n werklikheid en daarby nog ‘n misterie wat vrees skep en hewige filosofiese debat ontlok. Oor eeue en eeue worstel die mens met die dood. Al wat ons weet is die eensydige stories van mense met ‘n ondervinding van ‘n wasige visioen wanneer hulle in ‘n doodsgreep “oorstap” en daarna weer wakker word met ‘n wonder-vertelling van iets buite ons realiteit.

Die misterie van die dood behoort aan God. So word ons beveel in Deuteronomium 29:29 (The Message):

God, our God, will take care of the hidden things but the revealed things are our business. It’s up to us and our children to attend to all the terms in this Revelation.

Lewe op aarde het genoeg om te hanteer. Ons werk, maak kinders groot met waardes en durf om die volgende geslag te versterk, ons bekommer oor ons aarde en strek ons hande uit as die liefdeshand van God na die onmeetlike pyn en lyding van die gemeenskappe rondom ons. Dit is genoeg om ‘n verantwoordelike lewensuitkyk voluit besig te hou. Hoe kan ons nog oor die dood bekommer?

Tog is die dood deel van ons daaglikse lewe. Soms word dit in somber afwagting verwelkom wanneer ‘n ouer persoon uit lyding verlos word. Ongelukke en misdaad skok en traumatiseer die geliefdes wanneer die dood ‘n pynlike en onverwagse uitklophou is, wat ons innerlike wese verbrysel met wrede onomkeerbaarheid.

Dood is so deel van ons bestaan. Laat ons dan noukeurig let op die besonderhede van Jesus se hantering van dood, wat so ‘n vreesaanjaende wreedheid in jonk en oud se realiteit in ou Palestina gedurende die eerste eeu was.

Die woorde wat Hy gebruik om die situasie te beskryf wys op die oorwinning wat Hy gebring het. Hy het altyd van die dood gepraat as slaap…

Lazarus en sy susters het aan Jesus ‘n tuiste verskaf. Jesus het self gesê dat Hy geen huis het nie (Lukas 9:58), maar daar in Betanië het Hy ontspan. Hierdie drie mense het Hom waarlik lief gehad en Hy kon daar by hulle ‘n welkome ruskans kry, weg van die skare.

Die naam Lasarus beteken God is my hulp. Lasarus het siek geword en sy susters het ‘n boodskap aan Jesus gestuur dat hy siek is. Let wel, hulle het nie gevra dat Jesus moet kom nie. Hulle het Jesus laat weet en vertrou dat Hy sal kom. Dit was voorveronderstel, sonder om te vra. Hulle nood sou Hom laat kom.

Dit is genoeg dat Jesus weet. Jesus sou nie Sy siek vriend ignoreer nie. Jesus was nie ontsteld of haastig nie. Hy het Sy Vader geken en geweet dat Hy enigiets kan hanteer.

Die krag van gebed is dat jy weet Hy weet. Die Bybel sê God weet alles en Hy weet wat ons nodig het, nog voor ons vra. Ek weet uit jare se getuienis dat Hy beter weet wat ek nodig het as ek self. Selfs my noodlysie is onvolmaak.

Wanneer ons bid, dan verwag ons die glorie van God in aksie.

Jesus maak ‘n verklaring wanneer Hy die boodskap kry. Wat ‘n wonder-antwoord op ‘n noodroep!

Hierdie siekte sal nie op die dood uitloop nie, maar op die openbaring van die wonderbaarlike mag van God sodat die Seun van God daardeur verheerlik kan word.”

Jesus praat van Sy kruisdood as Sy verheerliking (Johannes 7:39). Toe die Grieke Hom kom sien het, het Hy ook gesê dat Sy uur van glorie en verheerliking nog nie gekom het nie (Johannes 12:23).

Is hier nie die wonderbare versekering dat die dood nou verbind word met die glorie van ons Jesus nie?

Hy praat in Johannes 12:16 van die koringkorrel wat moet sterf om te lewe. Johannes noem dat die dissipels onthou het wat Jesus van die dood gesê het.

Dit is in die mate wat ons eie ek sterf, dat ons die glorie van God se saligmaking en redding in ons lewe ervaar.

Die kruis was Jesus se weg na glorie. Om Lasarus gesond te maak was die begin van die pad na die kruis. Jesus het die kruis aanvaar om Sy vriend te help. Dit was die prys en Hy was bereid om dit te betaal.

Hy het twee dae gewag voordat Hy na Lasarus gegaan het.

Daar word verskeie menings in die kommentare op hierdie gedeelte uitgespreek.

Jesus het gewag sodat daar sekerheid kon wees dat Lasarus werklik dood is. Dit sou die wonderwerk onderskryf. Daar was ‘n bygeloof dat die siel van ‘n mens vir drie dae om die lyk sweef . Daarna verlaat die siel finaal die liggaam en die persoon is waarlik dood.

Jesus het op Sy eie inisiatief gehandel en sou nooit onder die druk van die mense tot aksie oorgaan nie. In Kana het Hy vir Maria gesê dat Hy die wynkrisis op Sy eie manier hanteer (Johannes 2:1-11). In Johannes 7:1-10 het Jesus aanvanklik geweier om Jerusalem toe te gaan vir die Fees, maar later op Sy eie gegaan.

Dit is ons gebed: Here, hier is my nood. Ek laat dit oor aan die wysheid van die eeue om dit te doen op God se manier.

Jesus het geweet dat om Judea toe te gaan op daardie stadium was so riskant dat Hy doodgemaak kon word. Die dissipels het dit geweet en was geskok dat Hy dit oorweeg.

Jesus het geantwoord: “Is daar nie twaalf uur in ‘n dag nie? As iemand in die dag loop, struikel hy nie, omdat hy die lig van hierdie wêreld sien.

 Terwyl ons hier op aarde in die beperking van tyd leef, is dit noodsaaklik om die volheid van hierdie woorde van Jesus te verstaan.

‘n Dag kan nie eindig voor die son sak en die donker kom nie. Die tyd is vasgestel en niks kan dit verkort of verleng nie.

Daar is twaalf ure in ‘n dag. Daar is tyd vir alles wat mens moet doen. Daar is geen rede om te haas nie.

Daar is genoeg tyd, maar nie te veel nie. Ons moet die tyd gebruik. [Sien Bodemklippe 158: En jy? Wat sê jy?]

As ‘n mens in die lig loop sal hy nie struikel nie. As hy in die duisternis loop, sal hy val en seerkry. Die woorde kan twee betekenisse hê: oppervlakkig en dieper.

Die Joodse dag soos die Romeinse dag, was in twaalf gelyke ure verdeel – van sonsopkoms tot sonsondergang. Die lengte van die uur en gevolglik die dag, het gewissel ooreenkomstig die seisoen.

‘n Persoon sou nie struikel terwyl die son skyn nie, maar wanneer dit donker word kan hy nie sien nie. Die paaie was nie verlig nie. Reis was onmoontlik in die donker ure van die nag.

Dit het ook beteken dat ‘n mens die dag se werk in die lig ure moes afhandel.

Johannes gebruik duisternis om ‘n lewe sonder Jesus te beskryf. Duisternis word met boosheid in verband gebring. Hy skryf so in 13:30 toe hy sê dat Judas die brood by Jesus neem en toe in die nag uitgaan om die verraad te pleeg.

Die beperking van tyd lê aan die kern van die Evangelie. Ons tyd op aarde is beperk en daar is baie werk. Jesus sê die oes is groot en ryp en die arbeiders min.

Binne tyd is daar die wonder van betyds en die tragedie van te laat.

In die volgende gedeelte (11:11-16) sien ons weer die gewone patroon van Jesus se gesprekke. Jesus maak ‘n eenvoudige stelling wat verkeerde verstaan word. Hy verduidelik dan wat Hy werklik bedoel.

Jesus sê: Lasarus slaap. Die dissipels het gedink dis goeie nuus. Slaap was goed vir siekte. Slaap het egter ‘n dieper en meer ernstige betekenis. Jesus het vir Jaïrus gesê sy dogtertjie slaap (Matteus 9:24). Aan die einde van Stephan se steniging skryf Lukas hy het aan die slaap geraak (Handelinge 7:60). Paulus praat van die mense wat in Jesus slaap (1 Tessalonicense 4:13) en diegene wat die Opstanding meegemaak het, wat nou slaap (1 Korintiërs 15:6).

Jesus moes aan die dissipels reguit sê dat Lasarus dood is en dat dit boonop ‘n goeie ding is., Dit sou ‘n geleentheid bied waarin hulle geloof gebou word, soos nog nooit vantevore.

Die finale bewys van Jesus is God in aksie. Woorde kan faal, maar daar kan geen argument teen Sy wonderwerke wees nie. Die krag van Jesus maak die skeptiese hart, ‘n hart van geloof, maak die selfsugtige ‘n dienskneg, maak die hooghartige nederig, maak die sondaar met ‘n hopelose lewe, ‘n gelowige met ‘n toekoms en ‘n vol lewe.

Ons behoort die lewende bewys van Sy krag te wees. Ons taak op aarde is om Jesus in aksie te demonstreer.

Een teoloog het dit so gestel: “I do not like crises; but I like the opportunities which they supply.”

Dit sou nie snaaks gewees het as die dissipels op hierdie stadium geweier het om Jesus te volg nie. Hulle het besef om naby Jerusalem te kom, sou beteken dat Jesus in doodsgevaar is. Dit is Thomas wat dit uitspreek: Kom ons gaan dat ons saam met Hom kan sterwe.

Meeste Jode het twee name gehad – ‘n Hebreeuse naam vir sy eie kringe en die Griekse naam vir meer publieke gebruik.Thomas is Hebreeus en Didimus is Grieks wat tweeling beteken. So is Petrus Grieks en Sefas is Hebreeus vir rots. Tabitha is Hebreeus en Dorkas is Grieks vir gemsbok.

Thomas was dapper. Miskien was dit eerder ‘n desperate lojailiteit. Hy was egter gedetermineerd om nie op te gee nie.

Dit is waarlik dapper om presies te weet wat die slegste gebeure kan wees en selfs verskriklik bang daarvoor te wees, maar nogtans die regte ding te doen.

Death swallowed by triumphant Life!
Who got the last word, oh, Death?
Oh, Death, who’s afraid of you now?

(1 Corinthians 15:55, The Message)