158. En jy? Wat sê jy?

Praat is maklik. Anonieme praat nog makliker. Woorde sonder verantwoordelikheid. Maklik gemaak met moderne tegnologie van vingerpuntnuus vir ‘n konstante stroom praatmateriaal. Mense in die publieke oog word nog steeds in die openbaar veroordeel en tereggestel soos in antieke tye tot die laat middeleeue, net die metode verskil. Die nuusmedia, sosiale media en privaatgesprekke verskaf die feite, spreek die vonnis uit en swaai die byl.

Shakespeare was die eerste persoon wie die werkwoord skinder as selfstandige naamwoord gebruik het. Afrikaans noem ‘n persoon wat skinder ‘n skinderbek – heel gepas met die negatiwiteit van die mond van ‘n dier wat woorde rondslinger. Dit impliseer die rou wreedheid van ‘n trop wilde honde wat verskeur en vermoor. Ek wens ons kon die beeld van bebloede prooi in ons gemoed bewaar wanneer ons onnadenkende woorde soos die skerp lem van ‘n dolk ander mense verwond.

In die lig van ons moderne tyd kan ons seker maklik die grapevine van Judea in die tyd van Jesus voorstel. Die gewoonte van die vroue in daardie tyd, was om in groepe die water vir die huis te gaan haal en die tydjie om die put as ‘n stukkie kuier uit ‘n besige dag met baie verpligtinge te kerf.

Nuus versprei so gou. Voor die dae van internet en kabelnuus was my pa se gunstelinggrappie: telegram, telefoon, tell-a-woman. Moontlik het nuus in Judea onder andere deur die tell-a-woman -netwerk versprei. Ons kan egter nie die mans heeltemal vryspreek nie. Openbare baddens was kuiertyd. Reisigers het op kruispaaie nuus gedeel en handelaars op die hoofpaaie het nuus versamel om gesprek om kooptransaksies aan te knoop. Mense uit ander wêrelddele was primêre nuusbronne.

Die mense het gebabbel, gepraat en geskinder – oor Jesus. Langer argumente is afgewissel met die korter het jy gehoor – weergawe van elke nuwe brokkie nuus oor Hom.

Die Joodse feeste was vrugbare grond vir albei. Die Fees van die Tabernakels wat hier in Johannes 7 genoem word het einde September, begin Oktober plaasgevind; een van die drie Herfsfeeste. Elke Jood, wat binne ‘n radius van 15 myl van Jerusalem af gewoon het, was verplig om die Fees by te woon. Die Fees het agt dae geduur en Jesus se broers het Hom probeer oortuig om die Fees by te woon. Jesus het egter niks gedoen wat nie op die kalender van die hemel uitgemerk was nie.

Hy praat van My tyd. Daar is ander plekke in Johannes waar Hy die woord tyd (ōra) gebruik waarmee Hy God se tyd aandui (Johannes 2:4; 7:30; 8:20; 12:27). God se tyd kon nie uitgestel of geskuif word nie. In hierdie gedeelte gebruik Hy die woord kairos, wat die geskikte tyd beteken, die volheid van tyd, die beste tyd. Hy sê eintlik dat die tyd nie gepas is vir dit wat moet gebeur nie.

Soveel van ons lewe word in tyd gemeet. Dit is ‘n luuksheid om tyd af te neem vir ontspanning. Ons lewe is letterlik in die ratte van outydse horlosies “opgewen” en afwen is ‘n woord wat met stresbestuur in verband gebring word. Dae word afgemerk vir vakansie, verjaardae, troues en ander spesiale geleenthede. Dit is ons chronos-tyd, kalendertyd.

Jesus besluit oor tyd op ‘n baie dieper vlak. Sy roeping en bediening bepaal wanneer Hy iets moet doen. Hy merk dit nie op die aardse kalender nie – Hy leef volgens God se kalender – ora. Wanneer God se tyd die uitkoms bepaal is dit die volheid van tyd – kairos-tyd.

Jesus gaan wel Jerusalem toe, maar op Sy eie. Hy het getrou die Feeste bygewoon. Hy het geweet dat elke Fees in Sy lewe, dood, opstanding en tweede koms vervul sou word. Hy het stil en privaat Jerusalem binnegekom, sonder om die publieke oog op Hom te vestig. Hy het nie toegelaat dat mense hom voorsê of Sy hand dwing met enigiets nie.

Dit is so belangrik om God te vertrou met tydsberekening.

  • Dit is onmoontlik om Jesus se optrede af te dwing. Sy dissipels wou hê dat Hy moet wys wat Hy kan doen in Jerusalem. Jesus tree nie op om die guns van mense te wen nie. Hy tree slegs op om die wil van God te doen.

 

  • Dit is onmoontlik om Jesus met ongeërgdheid te hanteer. Sy broers was nie ingestel op Sy missie nie. Hulle het die wêreld en die wêreld se metodes gemaklik gevind. Jesus se lewe het die wêreld geoordeel en Sy teenwoordigheid het ‘n groot verskil in die gewone gang van sake gemaak.

In die volgende verse (7:10-30) word verskeie reaksies op Jesus bespreek.

  1. Sy broers het Hom met minagting behandel, amper spottend.

 

  1. Die openlike haat van die Fariseërs en priesters begin wys. Jesus ontbloot die vyandskap tussen hulle en skielik is hulle bereid om saam te staan. Hulle was verknog aan hulle eie sisteme en stelsels en sou nie toelaat dat enigiets of enigiemand hulle aansien in die gemeenskap beskadig nie. Die Sadduseërs was polities. Al die priesters was Sadduseërs. Hulle het nie al die reëls van die Fariseërs onderhou nie. Hulle het gemaklik met die Romeine saamgewerk en in luuksheid geleef. Hulle eie belange was baie belangriker as God s’n.

 

  1. Daar was ‘n diep begeerte om Jesus te elimineer (Johannes 7:30,32) binne verskeie groepe. Elke persoon kan onderwerp of verwerp. Jesus is hoër as enigiets. Neutraliteit is nie ‘n opsie nie.

 

  1. Daar was arrogante oordeel oor Sy leer uitgespreek. Jesus het geen reg gehad om oor die Wet en die Profete te praat nie, omdat Hy nie die opleiding in die godsdiens en kultuur van die dag gehad het nie. Hulle was akademiese snobs. Dis miskien goed om te onthou dat meeste van die grootste digters, kunstenaars, skrywers en evangeliste min of geen opleiding gehad het nie. Ons kan nooit neerkyk op akademiese onderrig nie, maar kan dit nooit verhef tot ‘n voorwaarde vir grootsheid nie. Dit is nie altyd die sleutel nie.

 

  1. Die reaksie van die mense is gemeng. Sommige toon belangstelling (7:11) en ander wil gesprek voer (7:12).

 

Argumente is dikwels ‘n instrument om jou gedagtes en denkpatrone te vorm. Is dit dalk moontlik om uit gesprek tot kennis te kom? Inderdaad. Daar is ‘n groot verskil tussen gesprek en skinder.

Wat is skinder dan? Is dit altyd negatief? Net ‘n stemtoon kan feite so kleur dat dit leuenagtig word. Is ons woorde altyd ‘n juiste weergawe van die gees waarin iets aan ons oorvertel is? Moeilik.

Ons moet wegbly van ydelpraatjies sê Timoteus (1:6) en Titus (1:10). Beide hierdie skrywers kategoriseer ydelpraters met bedrieërs.

Nie alles wat ons van ander sê is noodwendig skinder nie. Ek het al dikwels iemand gekomplimenteer met die wete dat dit oorvertel sal word. Dit is soms ‘n manier om waardering uit te spreek. Woorde kan so bemoedigend en opbouend wees. Lees maar gerus weer Jakobus 3.

Een van my heel gunsteling gedeeltes in die Bybel is Maleagi 3:16-18 wat die wonderbare gevolge van goeie gesprek uitspel. Dit het tot gevolg dat die majestieuse Skriba van die hemel ons name in ‘n gedenkboek opteken.

Terug by Johannes 7 om te kyk na die uitkoms van die gesprek.

Sommige het gesê:

  1. Hy is ‘n goeie man. (7:12) Hy is soveel meer as dit.

 

  1. Hy is ‘n profeet (7:40). ‘n Profeet sê: God sê. Jesus sê: Ek sê. Hy het nie as gedelgeerde van God opgetree nie. Hy is God self.

 

  1. Hy is waansinnig (7:20). Hy het die kruis gekies bo mag, ‘n lydende dienskneg bo ‘n oorwinnende koning. Hy het wêreldstandaarde omgekeer en waarheid en vrede in ‘n wrede mal wêreld gebring.

 

  1. Hy is ‘n bedrieër. Hy het mense weg van godsdiens af verlei. Hy is van enige misdaad in die boek aangekla: oortreder van die Sabbat, ‘n vraat, ‘n dronkaard, verkeerde vriende en het die ortodokse leierskap wesenlik bedreig.

 

  1. Hy was dapper en vol moed (7:26). Hy praat openlik met die leiers hoewel Hy al hulle konvensies oorboord gooi. Hy het fisiese pyn hanteer. Hy het by Sy oortuigings gehou toe almal Hom verlaat het. Toe Hy triomfantelik in Jerusalem inry, het Hy geweet dit is die stad wat Hom sou teregstel. Hy het God gevrees, nooit ‘n mens nie.

 

  1. Hy het ‘n dinamiese persoonlikheid gehad (7:46). Hy is leë hande in hegtenis geneem. Krag het uit Hom gevloei sodat die soldate wat Hom gevange geneem het, verward en uit plek uit gevoel het.

 

  1. Hy was die Christus, die Messias. Dit is ‘n feit – eenvoudig en waar.

 

Daar was ook ander reaksies:

  1. Die mense het in vrees reageer (7:13). Die woord vir praat hier is letterlik ‘n gemompel. Dit was ‘n gebrom van onsekerheid soos die gekla in die woestyn. Ons hoef nie bang te wees om oor Hom te praat nie.

 

  1. ‘n Sekere deel van die skare het geglo (7:31). Hulle kon eenvoudig nie die bewyse ignoreer nie. Hulle het hulle vrees en vooroordeel oorkom.

 

  1. Nikodemus het Jesus verdedig (7:50). Hy was alleen in hierdie poging. As ons Jesus verdedig is dit vir ons eie aanmoediging. God het niemand nodig om Hom te verdedig nie. Ons eie getuienisse maak ons sterk en bemoedig die mense om ons. As ons van God praat is dit ons gees en siel wat sterk word.

 

Hoor wat sê Wysheid in Spreuke 8:

 Luister, want wat ek sê, is die moeite werd, elke woord van my is opreg.

 Ek praat net die waarheid, ek het ‘n afsku van wat verkeerd is. Elke woord uit my mond kan die toets deurstaan, nie een het ‘n verkeerde of vals bedoeling nie.

 Mense wat insig het, weet dat ek reguit praat, wie die kennis het, weet wat ek sê, is reg.

 Aanvaar wat ek julle leer, dit is meer werd as silwer; kennis is meer werd as die fynste goud.

 

Bid saam met my die woorde van die Psalmis (19:15, OAB):

Laat die woorde van my mond en die oordenking van my hart welbehaaglik wees voor u aangesig, o HERE, my rots en my verlosser!

 

 

157. Glo jy in sprokies?

Ons word oorweldig met fantasie deesdae. Boeke en flieks vermaak met ‘n vernuwing in die ganse genre wat min of meer definieer soos volg:

 Fantasie is opgemaakte stories met elemente van die onmoontlike of onwaarskynlike. Karakters het magiese kragte. Dit is dikwels ‘n goeie manier om die hede te verken, hoewel die storie of sprokie in die verlede of toekoms afspeel. ‘n Hooftema is dikwels die stryd tussen goed en kwaad en die betekenis van dood en lewe.

Daar is te veel titels om op te noem. Ouer sprokies soos die Verhale van Narnia en The Lord of the Rings en nuwer stories soos Harry Potter en die reekse draakverhale vind almal hulle tuiste in die biblioteke van kinders en baie volwassenes.

Kritici daarvan, dikwels uit die Christengemeenskap is volop. Voel ons so desparaat om te ontsnap uit ons lewenstryd dat ons gryp na die verbeeldingsproduk van iemand anders? Ons is, na alles. die post-modernistiese gemeenskap wat trots is op ons status as die agente van realisme, feitelike argumente en die gesaghebbende wetenskap van die werklikheid om ons. Ons behoort nie die mistige satisfaksie van wonders, tekens en ander ongegronde storietjies te geniet nie.

Het ons die orcs van die Ring-trilogie nodig om goedheid en boosheid te verklaar? Steun ons op ‘n weermag van half-bok half-mens (fawns) om ons in die stryd te bemoedig? Het jy dan nie ‘n groot sug van verligting uitgeblaas toe die arende Frodo en Sam teen die oorweldigende hordes uit Mordor kom help nie?

Ek wil glo in die arende wat kom as die oorlog hopeloos teen my draai. Ek wil al die verstommende eienskappe van die arend tot my beskikking hê. Ek wil ‘n arend WEES. Ja, ek verklaar ek IS ‘n arend. Ek kan omdat ek elke simbool en kragtige belofte in die woorde van Die Woord glo.

…maar die wat op die HERE wag, kry nuwe krag; hulle vaar op met vleuels soos die arende; hulle hardloop en word nie moeg nie, hulle wandel en word nie mat nie. (Jesaja 40:31, OAB)

Die skrywer van Narnia beskryf dit so:

The value of the myth is that it takes all the things we know and restores to them the rich significance, which has been hidden by “the veil of familiarity”. The child enjoys his gold meat (otherwise dull to him) by pretending it is buffalo, just killed with his own bow and arrow. And the child is wise. The real meat comes back to him more savoury for having been dipped in a story; you might say that only then is it the real meat. If you are tired of the real landscape, look at it in a mirror. By putting bread, gold, horse, apple, or the very roads into a myth, we do not retreat from reality: we rediscover it. As long as the story lingers in our mind, the real things are more themselves.

(CS Lewis – On stories) [My emphasis]

Hier in Johannes 6 vra die mense ‘n teken. Hulle wil die onmoontlike sien. In hulle eie poging om vas te klou aan die hoop op die Messias wat hulle uit al hulle swaarkry sal red, weet hulle hy moet getoets word met die wonderwerke van Eilia en Moses.

Jesus verklaar self Hy is die Messias. (Johannes 6:30-40)

Nou moet Hy dit bewys.

Die wonderwerk wat hulle nou net ervaar het, het hulle herinner aan die manna in die woestyn. Die manna was die brood van God. Die Messias moet dit bring. Die brood in die wonderwerk was nie genoeg nie. Die manna wat deur Jeremia versteek is, moes aan hulle getoon word. Hulle wou ware hemelse brood hê, nie die wonderwerk wat uit die aardse kom nie.

Jesus herinner hulle dat die manna van God af kom, nie van Moses af nie. Die manna is die simbool van die brood van God. Hy was die ware brood wat die diep innerlike honger sal versadig. Fisiese honger is oppervlakkig.

Die Brood van die lewe gee lewe. Jesus is die Brood van die lewe, meer as net fisiese lewe. Ware lewe is ‘n verhouding met God, wat net moontlik is deur Jesus. Sonder Jesus is daar geen lewe nie, selfs al het jy brood vir elke dag. Hy is die ware voeding – die brood wat innerlike lewe gee.

Jesus nooi ons om Hom in die Woord te sien, na Hom te kom want Hy is toeganklik, dan in Hom te glo en aan Sy beginsels te onderwerp en in Hom toegang tot God verkry. Hierdie hele proses is ‘n werk van die Heilige Gees.

Meer nog, in Jesus het ons die ewige lewe, veilig selfs in die dood. Die ewige lewe is ‘n nou-lewe, ‘n God-lewe voor die dood.

Herken ons God se boodskap in ‘n pakkie wat ons nie van hou nie? (6:41-51)

Ons klou vas aan ons eie opinie, vooroordele en doelstellings. Dit is die pad na nederlaag. Ons luister sonder om te leer. Ons kritiseer die kerk, die Christene om ons en in ons selfsug en arrogansie is ons blind vir die waarheid.

Die Here trek ons. Die woord wat Hy gebruik is helkuein, wat beteken Hy trek ons met goedertierenheid. Dis een van die ou Totius-woorde van die Ou Vertaling (OAB). Die woord het ‘n ryk betekenis wat God se onvoorwaardelike liefde en Sy onstuitbare goedheid insluit. Die woord veronderstel weerstand. Dit is dieselfde woord wat gebruik word om ‘n swaar, vol visnet wat ingetrek word, te beskryf, of om ‘n swaard te trek (Johannes 18:19) of soos Paulus en Silas voor die owerhede te sleep (Handelinge 16:19).

As jy in die beloofde land ingaan nie, sal jy in die woestyn ronddwaal. As jy die reuse en vyande van die beloofde land vrees, het jy geen deel aan die belofte nie.

Die mense het bekende dinge gehoor. (6:51-59)

In die rituele van dieroffers van ouds, is ‘n deel van die vleis aan die priesters gegee en ‘n deel aan die een wat die offer bring. By die fees is die god self genooi en die heidene het geglo as jy die vleis eet, “eet” jy die god en word so deel van hom. Dis hoe die lewe van die god en alles wat hy is deel van jou word.

Die misterie-godsdienste van die eerste eeu het ook die storie van ‘n god wat ly en sterf en dan weer lewe, gehad. Dit is dikwels in ‘n passiespele opgevoer sodat die gelowige die identiteit van die god kon aanvaar. Hy moes met die dood en lewe van die god identifiseer en so die dood ontkom.

Antieke mense het gedroom om een te word met ‘n god. Hulle het geëet en gedrink om dit te verkry. Die “taal” wat Jesus praat is bekend. Johannes verduidelik hoe hierdie proses met die hulp van die Heilige Gees plaasvind.

Jesus was die gedagte van God self in menslike vorm. Aanvaarding van Jesus maak jou een met God.

Bloed is lewe. Sonder bloed is daar geen lewe nie. Die Jode het geglo dat die bloed aan God behoort en hulle kon nie die bloed van ‘n dier eet nie. (Genesis 9:4; Deuteronomium 15:23)

Jesus is buite ons, totdat ons ons lewe aan Hom onderwerp, dan word Hy een met ons. Ons voed ons harte en siele in Hom sodat ons die lewe van God kan leef.

Dit is die ware leer van die Nagmaal. Nie net die brood en wyn nie, maar elke keer as ons aansit om te eet, word ons deel van die God wat dit voorsien. God is nie beperk tot die kerk nie. Hy is alle lewe. Die sakrament van die Nagmaal sluit ons hele bestaan in, oral waar ons gaan en almal wat ons teëkom.

Sommige het dit moeilik gevind om dit te glo. Dit was ‘n intellektuele struikelblok. (6:59-65)

At the heart of a religion there must be mystery, for the simple reason that at that heart there is God. In the nature of things man cannot ever fully understand God. Any honest thinker will accept that there must be mystery. [William Barclay – Daily Study Bible] (My beklemtoning)

As jy Jesus aanvaar word die misterie ontsluit.

En, onteenseglik, die verborgenheid van die godsaligheid is groot: God is geopenbaar in die vlees, is geregverdig in die Gees, het verskyn aan engele, is verkondig onder die heidene, is geglo in die wêreld, is opgeneem in heerlikheid. (1 Timoteus 3:16, OAB)

And without controversy great is the mystery of godliness: God was manifested in the flesh, Justified in the Spirit, Seen by angels, Preached among the Gentiles, Believed on in the world, Received up in glory. (1 Timothy 3:16)

Jesus self sê:

And He said to them, “To you it has been given to know the mystery of the kingdom of God… (Mark 4:11)

Paulus praat dikwels oor die misterie van Jesus. Hy beskryf dit pragtig in Efesiërs (1:9 en meeste van die derde hoofstuk). Hy ontwikkel die tema verder in Kolossense. (1:26,27; 4:3)

My doel daarmee is dat hulle bemoedig moet word. Hulle moet met liefde aan mekaar verbind wees en saam strewe na diep en volledige insig, sodat hulle God se geheimenis kan ken. Die geheimenis is Christus. (Kolossense 2:2)

Die bewys van die geheimenis is die Opstanding en die Hemelvaart.

Die krag om te glo kom van die Heilige Gees. Aardse lewe is net die moeite werd met hemelse perspektief. Deur die Heilige Gees kom diep en volledige insig. Ons leef in volle bewustheid van die Bron van lewe.

My WOORDE, sê Jesus, is Gees en lewe. (6:63)

Jesus is bewus van weerstand en verwerping.

Selfs al in hierdie hoofstuk van Johannes, kom ons onder die indruk van die begin van die einde. (6:66-71) Jesus voorspel Judas en die kruis.

Die skare is opgwerk. Groot dinge is aan die gebeur. Baie word gedoop (4:1-3). Die tonge is los oor die hele land – Jerusalem, Samaria en Galilea.

Nou, is daar sommige wat begin wegdwaal. Hulle sien sommer wat aan die kom is. Jesus is opgestel vir ‘n botsing met die Romeine en die kerkleiers. Dis maar beter om uit die moeilikheid te bly en nie die ystervuis van Rome te voel nie.

Hulle is halfhartige volgelinge. Die kruis moet vermy word ten alle koste. Hulle word uitgedaag.

Hulle het gekom om te ontvang, maar nie daarmee rekening gehou dat dit ‘n kruis kan wees nie.

Is die pakket van Jesus nie vir jou aanvaarbaar nie?

Jare is wreed, lyding voel altyd lank en uitgerek. Drome sterf en lojaliteit verdwyn. Ons word klein en bitter. Net Jesus kan ons daaruit haal en groot maak – soos wat oorspronklik bedoel is.

Omdat jy vir My kosbaar is, omdat Ek jou hoog ag en jou liefhet,    

(Jesaja 43:4)